╨╧рб▒с;■  ^■                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   ¤       ■   ■     !"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]■   _■                                                                                                                                   Root Entry            ■               ■               ■               ■   ■   ■     !"#$%&■   ()*+,■   .■                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       ■       └FMicrosoft Word-Dokument MSWordDocWord.Document.8Ї9▓q [jё j Predefinido$a$1$A$*$/B*OJQJCJmHVsHVPJ^JaJ_HtHnH RRTэtulo 3@& & F & FдЁд<$CJ5^JaJ\BA@Є бBAbsatz-StandardschriftartF■Є ёFFuente de pсrrafo predeter.D■DTэtulo дЁдx$OJQJCJPJ^JaJ8B8Corpo do texto ддx"/""Lista^J<■2<Lenda дxдx $CJ6^JaJ](■B(═ndice $^JKи    ЮP8O╠ЧЮQRS          ^Д░`ДP■╞░ ^Д@`Д└¤╞@ ^Д╨`Д0¤╞╨ ^Д``Да№╞` ^ДЁ`Д№╞Ё ^ДА`ДА√╞А ^Д`ДЁ·╞ ^Да`Д`·╞а ^Д0`Д╨∙╞0       @KKPGРTimes New Roman5РSymbol3&РArialOРLucida Sans Unicode5РTahoma5РTahomaBН─hh2сfФ;сЖК уJ ГР К уJ 'Ё0Ё0А■ рЕЯЄ∙OhлС+'│┘0L X`╘ш№   ( 4 @щ¤jEran as nove da ma├▒├б do segundo d├нa do novo ano e un grupo de muxi├бns estabamos na Praza do Obradoiro Propietario Normal.dot Propietario10@ уw*@@Ё$╒лО╩@@#ЬП╩■ ╒═╒Ь.УЧ+,∙оD╒═╒Ь.УЧ+,∙о\щ¤щ¤ьеM ┐0ЮCaolan80 2иK  P  Q  ИДДДШ4╠ ╪єr╨eb▐Ї░╚╥ ┘Crєnica da primeira peregrinaciєn do ano 2010. Eran as nove da maёс do segundo dэa do novo ano. Un grupo de muxiсns estabamos na Praza do Obradoiro para empezar unha peregrinaciєn polo Camiёo cara a Muxэa. Despois de ser recibidos por un concelleiro do grupo de goberno compostelс e de sacar a foto para os medios de comunicaciєn, coas torres do Obradoiro ao fondo, o grupo p·xose en marcha baixando cara с R·a das Hortas. Pronto empezсronse a escoitar voces de que era mellor tomar un cafщ antes de meterse realmente de cheo no camiёo. Claro, habэa que ter en conta que a maiorэa saэra de Muxэa as 7,30 da maёс e o dэa estaba gris, h·mido e algo frэo a esas horas. Pero saэdos xa da Praza do Obradoiro os bares estaban pechados e o cafщ terэa que esperar unhas tres horas aэnda. E fomos andando acompaёados neste primeiro tramo polo concelleiro local. E fomos pasando San Lourenzo, a Ponte Sarela, metщndonos no monte cara a Sarela de Abaixo, despois cara сs Moas de Abaixo. E como estamos nun paэs no que chove e chove, pois o camiёo tiёa auga e en sitios estaba desfeito por esta, pero estaba mellor de pasar que no inverno pasado no que o temporal tirara moitas сrbores e estes caeran sobre o camiёo e habэa que andar saltando sobre eles ou arrastrсndose polo chan para pasar por debaixo, cal carreira de obstсculos, e se levabas unha mochila a cousa facэase aэnda mсis difэcil. Pronto vimos, como en todo grupo de peregrinos e camiёantes, que hai os que camiёan mсis lixeiros e rсpidos e queren sempre saэr primeiros, e hai os que camiёan lentos, que van amodiёo e xa se poёen ao final para saэr de ·ltimos. Asэ o grupo vaise estirando e vanse marcando diferenzas entre os primeiros e os ·ltimos, e vanse elixindo os compaёeiros de camiёata polo ritmo do paso. E chegamos a Quintсns, en Bugallido. Avisamos que a vinte metros do camiёo hai un bar, e o grupiёo que эan en cabeza, todas mulleres, puido tomar o cafщ. O resto do grupo non porque xa vэёamos co tempo xusto para chegar ao Alto do Vento, no lэmite dos concellos de Santiago e Ames e onde nos agardaba o alcalde deste ·ltimo, quen nos invitou a cafщ e a uns petiscos. E cando chegamos aquэ os ·ltimos do grupo, a avanzada que tomara cafщ en Quintсns xa estaba sentada na mesa tomando outro cafщ. Pero houbo cafщ para todos, camiseta co lema  Muxэa fin do Camiёo para o alcalde de Ames e un par de libros, o da romarэa da Barca de Xan Fernсndez e o de retratos de Ramєn Caamaёo, tamщn palabras por un e outro alcalde. E do Alto do Vento, que antes se chamaba a Granxa do Vento, baixamos cara a Ventosa e Augapesada, onde nos reagrupamos para empezar a subida de Mar de Ovellas xuntos. A xente tэёalle algo de medo a esta costa de 4 Km, todos de subida dura, pero fomos subindo, cada un ao seu ritmo, e fomos todos adiantados por un peregrino que de repente aparece entre nєs a un ritmo acelerado e pasounos como si nada, para desaparecer pronto da nosa vista. Aos que falaban da dureza da costa conteilles a historia da vella que andaba pedindo e vэa fumegar as casas alє arriba, a onde querэa ir para poder comer, historia que Rosalэa conta nun poema de Follas Novas. Hoxe non se ve fumegar as casas porque o monte, como noutros lugares, estс infestado de eucaliptos. Pero pouco a pouco a costa subiuse e chegamos a Carballo, empezou a chuviscar un pouco e baixamos cara с Ponte Maceira, onde repuxemos algo de forzas nun bar ao pщ do rэo Tambre. O rэo baixaba cheo, tan cheo que a auga case petaba nas fiestras do bar. Saэmos pronto do lugar, un lugar realmente agradable para gozar, pero o servizo do bar ten que mellorar un pouco. E saэmos cara a Negreira baixo unha ameaza de chuvia. Durante un pequeno treito camiёamos xunto ao rэo,  salido de madre , como se dicэa antes nos escritos para referirse as enchentes que levaron por diante a vella ponte en varias ocasiєns e deixando incomunicada a Terra de Santiago coas Terras de Barcala e da Costa da Morte. Pasamos por debaixo da Ponte Nova e por unhas agras moi encharcadas e terras lenturentas, despois cruzamos a estrada e pola Barquiёa (non da Virxe da Barca, senєn das barcas que noutro tempo habэa aquэ para cruzar o rэo) fomos cara ao Pazo de Albariёa e Chancela de Abaixo, hoxe xa incorporada ao n·cleo vilego de Negreira. Pero como a etapa do dэa seguinte pareceunos longa, decidiuse seguir camiёando un pouco mсis e seguir algo mсis alс de Negreira. E saэmos desta vila para subir cara a aldea de Zas. Ao chegar a esta aldea xa o dэa empezaba e escurecer, pero unha vez agrupados decidimos seguir un par de quilєmetros mсis atщ a aldea de Camiёo Real, na parroquia de San Vicente de Aro, onde estivo a primeira capital do concello de Negreira. E decidimos seguir porque o camiёo neste tramo щ fсcil de andar, todo chan e por entre piёeiros, o ·nico щ que estaba algo encharcado. Chegados a Camiёo Real, que se chama asэ porque por aquэ pasaba o camiёo real feito no sщculo XVIII, xa estaba o autob·s agardando por nєs para levarnos de volta a Negreira, onde pasarэamos a noite. A xente foise duchar e despois camiёamos un pouco atщ a Casa do Concello nicrariense, onde fomos recibidos polo alcalde que nos entregou unha guэa do seu Concello. Fщlix Porto agradeceulle que nos recibira nun dэa e nunhas horas  eran as oito da noite dun sсbado 2 de xaneiro- tan intempestivas; tamщn lle fixo entrega da camiseta e do par de libros. O de Negreira entregoulle unha figuriёa do trobador Eans de Cotєn, de quen se di que era de aquэ, do lugar do Cotєn, porque a actual Negreira щ realmente unha vila recente que medrou ao carєn do Pazo do Cotєn e da feira que habэa aquэ. A Negreira vella щ unha pequena aldea a un quilєmetro da actual vila e onde estс a parroquial e o cemiterio, alє no alto e cunhas vistas preciosas sobre esta zona do Tambre. Despois fomos a tomar algo e a cear. Rematada a cea alg·ns xa subiron para os seus cuartos, outros aэnda departimos un pouco no bar do Hotel Tamara, pero сs 11 xa todos estaban en retirada, quizais un pouco precavidos de que a etapa do dэa seguinte eran longa e dura. Outros tivemos que regresar a Santiago no noite bus, que sae de Negreira сs 11,30, pero antes preguntamos se os que xa peiteamos canas podэamos ir. Hai que dicir que tiёa mсis clientela o que эa para Santa Comba. Por detrсs do Hotel Tamara queda Portobois, que era por onde se dividэa o Camiёo Real do sщculo XVIII: por un lado do val de Barcala эa cara a Fisterra, que serс o tramo que fagamos en parte ao dэa seguinte, e polo outro эa cara a Muxэa. O domingo empezamos onde rematсramos o dэa anterior: xunto a escola indiana de Camiёo Real e o dэa presentсbase agradable e sen chuvia. O camiёo atщ a Piaxe, onde estivo de pсrroco atщ hai pouco un de Moraime, presentouse bastante encharcado. Da Piaxe a Portocamiёo e a Vilaserэo. Hai un tramo pequeno entre montes e praderэas, neste tramo houbo que cruzar un regato que se fixo algo complicado, pero ninguщn se mollou. En Vilaserэo paramos a tomar algo no ·nico bar da aldea e saэmos pronto. Desde aquэ o camiёo щ agora sempre sobre asfalto, agсs un pequeno tramo antes de chegar сs Maroёas, e isto vano notar os pщs ao final do dэa. Ao chegar сs Maroёas volvemos parar para retomar forzas nun bar da estrada no que o dono colgou unha sinal, de feitura caseira, e que debemos ler como  prohibido entrar descalzo . Quedounos claro que aquэ deben chegar peregrinos cos pщs desfeitos. Aquэ alg·ns estaban un pouco asustados pola silueta do monte Aro que vэamos de lonxe. Agora non se sube este monte por problemas cun veciёo, senєn que hai que bordealo. O que si terэa que facer o Xacobeo e sinalizar este novo tramo xa na aldea anterior, na Gueima, e evitar que os peregrinos camiёen un par de quilєmetros de mсis e sen razєn algunha, pois o traxecto faise difэcil e algo duro. Atrсs queda o Bo Xes·s, sє d·as casas e realmente habitada unha. Aquэ habэa antigamente un hospital para peregrinos e unha capela, ambos destruэdos polas tropas de Napoleєn cando viёeron por estas terras. Pasado o monte Aro baixamos cara a conca do rэo Xallas e tendo diante dos nosos ollos o inmenso encoro da Fervenza, agora ben cheo de auga. Pasada a aldea de Lago, mesmo ao pщ do monte, e de Porteliёa, camiёamos cara a igrexa de Corzєn e a Ponte Olveira. O Xallas baixaba tamщn cheo e magnэfico. Alguщn dixo:  o rэo tiёa que baixar sempre asэ e non sen auga como baixa algunhas veces. Cruzada a ponte, que pide con urxencia un paso para os peregrinos, paramos no Centro de Informaciєn Turэstica, aberto hai pouco polo concello de Dumbrэa, e descansamos un momento antes de seguir os ·ltimos dous quilєmetros atщ Olveiroa, onde rematarэamos a segunda xornada e, atrсs e nos nosos pщs, quedaban uns 30km, case nada, alg·ns non o crэan e exclamaban: бos meus pщs aguantaron tanto! . Pois si. Na Ponte Olveira houbo hai douscentos anos un enfrontamento desigual entre as tropas napoleєnicas e a resistencia formada polos paisanos dirixidos polos cregos de Morquintiсn e do ╔zaro, os famosos Lapido e Pizpieiro. A desfeita foi total, os mortos moitos e as consecuencias inmediatas foron a destruciєn das vilas de Cee e Corcubiєn e mсis mortos. En Olveiroa puidemos comprobar o que cambiou esta aldea desde que se abriu aquэ o albergue para peregrinos no ano 2000. E aquэ estaba o alcalde de Dumbrэa e Puri, a encargada do albergue e unha das persoas que pode direccionar aos peregrinos cara a Muxэa. E repetiuse o ritual: entrega de camiseta e libros, palabras de agradecemento. E Xosщ Manuel Pequeёo dixo que o concello de Dumbrэa estaba interesado nesta aventura muxiс, pois neste ano empezaban as obras dun novo albergue na capital do seu Concello e o щxito do mesmo dependerс dos peregrinos que opten por ir a Muxэa. Desexсmoslle pois moitos щxitos. E de Olveiroa с Picota para pasar a noite na Casa Jurjo. Como non habэa sitio para todos un grupo fomos atщ a casa de turismo rural de Santa Baia de Chacэn, a casa na que naceu Pedro Garcэa Lema, un pintor que marchou de Espaёa no 1935 como embaixador cultural da II Rep·blica aos paэses latinoamericanos, e xa non volveu atщ a dщcada de 1960, vivindo moito tempo nos Estados Unidos e expoёendo os seus cadros en Nova York e outras cidades. Pero a cea fixщmola todos xuntos na Casa Jurjo, perfectamente atendidos por Jorge e a base de produtos de caza. E veu a saudarnos o alcalde de Mazaricos, quen tamщn levou a camiseta e o par de libros. E espertamos с ·ltima xornada. Era de noite cando saэmos da casa de turismo rural e o ceo estaba estrelado e anunciando un bo dэa. Jorge e John Paul levсronos atщ Olveiroa para empezar a nova e ·ltima xornada. E empezamos na Pontella de Agosto, por onde pasa o rэo de Santa Lucэa, a santa avogosa para os ollos. Ao outro lado da pontella hai unha cruz pintada de branco. Mentres agardсbamos polo ·ltimo grupo comenteille aos que estaban comigo que esa cruz se levantara en memoria dun veciёo dos Buxantes que unha noite que pasaba por aquэ foi arrastrado pola corrente do regato: el, a besta na que viёa e unha vaca que traэa. Ao dэa seguinte apareceron os tres flotando nas augas do Xallas. Realmente non mo crэan, porque moi  fєra de madre tiёa que vir o regato que xa agora nos parecэa que levaba auga pero non aparentaba perigo. E empezamos a subir a costa do Monte do Sino cara ao Logoso, deixando с nosa esquerda ao Xallas atravesando esta paraxe agreste. Na subida escoitсbase o rumor do rэo, pero tamщn o zunido dos moitos viraventos que levan os beneficios para outro lado. E deixamos atrсs Logoso, despois Hospital, aldea que leva este nome porque nos tempos medievais o conde de Altamira fixo un hospital para atender aos peregrinos, para que pasasen a noite a cuberto, porque a xeografэa щ aquэ campэa. Alg·ns aproveitaron para fotografar a silueta do monte Pindo. Tamщn estiveron en Hospital as tropas francesas acampadas despois de destruэr Cee e Corcubiєn. En agradecemento pola acollida queimaron a aldea e destruэron o hospital e unha capela que habэa baixo a advocaciєn de San Marcos. Deixado atrсs a aldea de Hospital chegamos a onde estс a factorэa de Ferroatlсntica. Aquэ щ onde o peregrino debe optar por ir primeiro a Fisterra ou a Muxэa. Nєs optamos, claro estс, por ir cara a Muxэa e no cruce da estrada collemos cara a Dumbrэa. Polo monte e pola estrada, pasamos a pontella de Vao de Ripas e chegamos с capital deste concello e tomamos cafщ e uns petiscos invitados polo seu alcalde. E volvemos ao camiёo subindo xa cara a Trasufre, despois de pasar o Fragoso pola ponte de Vao Liёares. Este rэo marcaba o lэmite simbєlico entre as terras de Dumbrэa e Muxэa. Escoitando aos vellos un, da parroquia de Coucieiro, contoume como na romarэa da Santiёa estivo cunha moza das terras de Dumbrэa. Rematada a romarэa acompaёouna atщ o rэo Fragoso. E despois, pregunteille. Despois xa эa cos seus veciёos, foi a s·a resposta. No comezo desta aldea calquera se dс conta que o camiёo natural para ir cara a Senande tiёa que pasar por Calo e polo medio da agra chegar a Senande. ╔ moito mсis directo e histєrico, pois a ponte do Muёo de Agar щ de finais do sщculo XIX (1888, se a memoria non me engana), que o paso natural do rэo era por Calo ou, mсis abaixo, pola Farrapa. Por certo que a ponte foi costeada cos fondos do santuario de Trasufre porque os veciёos deste lugar e os de Calo querэan ter a s·a propia parroquia e o pсrroco de Coucieiro non vэa ben esta  independencia , sobre todo tendo en conta o щxito do santuario e os beneficios que este daba. Asэ para que non tivesen sempre a desculpa de que no inverno non podэan acudir с misa с parroquial porque non podэan pasar o rэo, o crego decide construэr unha ponte e calmar os desexos de separaciєn. E chegamos a Senande. Era dэa da feira e decidimos comer os callos na Casa da Rega, antes chamada A Pelexa, porque seguramente fose a ·nica taberna do lugar a onde chegaba o viёo en pelexos traэdo polos arrieiros. Pero primeiro enviamos a Arturo de Novсs a que encargase os callos, non fose que chegсsemos e xa non houbera para todos. Arturo foi o noso coche de apoio, el recollэa as mochilas pola maёс onde pasamos a noite e levabas ao novo destino, despois volvэa para mirar si todo эa ben e se alguщn necesitaba axuda, asэ un dэa e outro. Fixo mсis quilєmetros cos outros. De Senande, apurados os callos, que estaban bos, saэmos cara с Grixa. Aquэ unha muller preg·ntanos de onde vimos. De Santiago, dicэmoslle.  Aэnda apurastes , di. Entєn dicэmoslle que hoxe non vimos de Santiago, senєn desde Olveiroa.  Entonces non anduvestes nada , di. E cєntanos a historia dunha antepasada s·a que servэa nunha casa importante de Fumiёeo e unha vez tivo que ir a Santiago cos donos da casa a buscar a filla que marchara para un convento porque non a deixaban casar con quen ela querэa porque era pobre. A criada tiёa que ir porque as bestas non camiёaban si ela non эan diante. E saэu de Santiago pola maёс cedo e  cando se poёэa o sol chegou є pщ da costa de Sobremonte . Esa xente si que estaba afeita a camiёar. Da Grixa o camiёo vai cara a Quintсns, pero alg·ns pensamos que esta sinalizaciєn non estс ben feita, que da Grixa terэa que ir cara a Fumiёeo e, despois, ou ben cara a Vilar de San Martiёo ou mesmo Labexo, pero nunca cara atrсs e moito menos por Merexo. Os de antes non serэan tan espabilados coma nєs, nin terэan tantos medios, pero tampouco eran tan parvos como para andar dando voltas se non era necesario. Os camiёos eran mсis dereitos. Pero seguimos as frechas amarelas e chegamos a Quintсns despois de pasar un tramo de monte bastante enlamado. De Quintсns a San Martiёo e aos Muёos (na web da Xunta, na toponimia oficial, aparece  Muэёos , pero o nome correcto ten que ser  Muёos , pois щ a forma dialectal. Quizais deberэamos reivindicar este diferencialismo noso). Logo subimos cara a Moraime e pasamos por diante da s·a igrexa para ir cara a San Roque. E escoitamos alg·n comentario de que  os que inventaron Muxэa neste sitio tamщn o podэan facer mсis cerca , estase notando o cansazo e as ganas de chegar. Pero non quixera rematar esta crєnica sen unha pequena referencia a Moraime. Aquэ estс a igrexa mсis monumental da Costa da Morte, a igrexa que ten un magnэfico programa iconogrсfico. Era a igrexa dun mosteiro bieito que ten moito que dicir na organizaciєn do territorio nesta parte da Costa da Morte e moito que dicir na fundaciєn da vila de Muxэa e da construciєn simbєlica do santuario da Barca. Moraime era nos inicios da Idade Media o lugar mсis importante desta parte da Costa da Morte. Deberэamos estar un pouco mсis orgullosos deste lugar e mostralo con mсis agarimo, dalo a coёecer mellor e convertelo nun referente importante, nun atractivo importante. E de San Roque, a onde antes subэan os de Muxэa a cambiar a tella e coa comida o dэa da romarэa, baixamos cara a Chorente e с praia do Espiёeirido. Aquэ agardamos polos que viёan mсis atrсs e, a alg·ns, dounos tempo de refrescar os pщs nas augas do noso mar, e os pщs agradecщrono, aэnda que a auga estaba realmente frэa. E antes de entrar en Muxэa unha reflexiєn sobre o Camiёo e a peregrinaciєn. O Camiёo serve para relaxar as tensiєns, para falar, para pensar e, ao final, todos nos coёecemos mellor, a nєs mesmos e aos outros, e contribuэmos a que nos levemos algo mellor, porque te atopas no duro da costa cunha persoa coa que ao mellor nunca falastes, e esa persoa vaite acompaёar nun tramo duro, nun momento no que o estсs pasando mal e, ao final da etapa, as relaciєns serсn mсis fluэdas. O camiёo fainos a todos mсis iguais, pois todos sufrimos, todos nos cansamos ao subir unha costa ou padecemos ao baixala, todos pisamos lama ou bosta, todos mollamos os pщs e sempre haberс alguщn que te preste uns calcetэns, a todos nos doen os pщs no asfalto, todos somos iguais, a todos nos molesta a chuvia, o vento ou o frэo, todos compartimos algo, uns apєsitos, un chocolate nun momento que o necesitas realmente, botella de auga, unha vara para apoiarnos ou unha man para saltar un rego. O camiёo serve tamщn para achegarnos с natureza e para coёecer mellor o noso paэs e, a parte do seu contido espiritual, sirve para fomentar as relaciєns e crear sociedade civil. Pero estсbamos no Espiёeirido e tэёamos que is aэnda atщ a Barca. Alэ estaba don Manuel agardando por nєs, recibiunos e agradeceu o noso esforzo. Despois tiramos unha foto co santuario como fondo, pero tamщn co mar, porque este mar impresiona e fronte a el tamщn podemos pedir un alщn de esperanzas. E para rematar chegamos с Casa do Concello para recibir o certificado de que chegamos a este outro pщ que soporta o mito xacobeo. Sen Muxэa o camiёo a este Cabo do Mundo estarэa coxo, faltarэalle algo, a parte relacionada lendariamente co culto xacobeo e coa presenza do Apєstolo na nosa terra. E rematamos a xornada coas palabras de agradecemento do alcalde e do presidente da Deputaciєn Provincial, Salvador Fernсndez Moreda, quen se comprometeu a traballar polo camiёo. E despedэmonos atщ outra. Na mente dalg·ns estс volver a repetir a experiencia para o ano que vщn, porque ten que haber vida mсis alс do ano xacobeo. O problema щ que alg·ns ao dэa seguinte tiёan que traballar e, outros, coller o coche de liёa de volta cara a Santiago. D.Manuel Vilar, historiador e investigador do Camiёo. ЬЭЮїCJ65aJ]\^`╥jH!&$>)Ь-5║:аAPF|L8OЎюц▐╓╬╞╛╢ожЮЦОЖdh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$  & FдЁд<8O№SYД_Иe╕hlШrw╘|HА╩Д°Й|МtХ╠Чўяч▀╫╧╟┐╖пзЯЧПЗdh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$dh$a$╠ЧЪЬЭЮўячdh$a$dh$a$dh$a$0░Б. ░┼A!░е"░е#РЙ$РЙ2P1Рh0p3P(20Root Entry         └F└ CompObj    jOle         1Table            ╟SummaryInformation(    '|WordDocument             2иDocumentSummaryInformation8            -t            ■